Повторно отворен Музејот на илегалната работилница за изработка на оружје во Скопје од НОВ

 Културната понуда на Скопје е збогатена со Меморијалниот музеј на илегалните работилници за изработка на оружје во Скопје за време на НОВ (1941-1944).

Музеј кој на 4 јануари годинава го отвори скопскиот градоначалник Петре Шилегов. Музејот е лоциран на левиот брег на реката Вардар, зад Археолошкиот музеј на Македонија.

Посетителите во Музејот можат да ја погледнат постојаната поставка „Хероите на градот на Вардар“ и да се запознаат со историјата на антифашистичко Скопје од авторот Зоја Богдоновска, виш кустос и историчар. За изложбата е изработен и двојазичен каталог (македонско/англиски), во издание на Музејот на Град Скопје. Изложбата и каталогот се реализирани со финансиска поддршка на Град Скопје.

Историја на Меморијалниот музеј 

Во услови на окупација и полициски режим, во непосредна близина на кејот и зградата на Митрополијата, на улица „Пајкова“ број 2, формирана е првата илегална работилница во градот. Задачата околу формирањето и организирањето на работилницата им била доверена на Илија Јакимовски Илчо, Роберт Гајдик и Бранислав Шикиќ, а тие задачата му ја довериле на електромеханичарот Серафим Видовски кој имал работилница во дворот на својата куќа. Оваа скромна работилница прераснала во јадро на создавање на новата историја на градот и еден од симболите за отпорот на населението против окупаторот и неговиот терор. Куќата и работилницата го дочекале ослободувањето на Македонија и опстојале се до 1965 година, но со новиот урбанистички план и изградбата на Стопанската банка во комплексот на културните институции, тие биле урнати.

Со смислена реконструкција, водена од архитектот Александар Никољоски, Заводот за заштита на спомениците на културата на Град Скопје и Музејот на Град Скопје, поради историското значење на објектот, во целост ја зачувале автентичноста на старата работилница. Овој објект во 1981 година е пренаменет во Меморијален музеј на илегалните работилници за изработка на оружје во Скопје за време на НОВ (1941-1944), како нем потсетник за хероите и борците кои пожртвувано се бореле и вршеле диверзантски акции врз надмоќниот фашистички окупатор за да ја ослободат нашата татковина.

На 13 ноември 2017 година, на Денот на ослободувањето на Скопје, градоначалникот Шилегов најави дека наскоро повторно ќе го отворат овој Музеј. Според него, Музејот неправедно бил затворен долги години поради реновирање.

- Некогаш познатата, а потоа заборавена илегална партизанска оружарница ќе биде отворена секој работен ден со дежурен кустос и ќе биде полна со ученици од Скопје, истакна тогаш Шилегов.

Во овие простории била сместена работилницата на Серафим Видовски и била опремена со најнеопходниот електромеханичарски рачен и статичен алат. За време на окупацијата, тука е формирана првата илегална работилница за оружје во градот која работела од почетокот на август до 4 декември 1941 година. Во целосно зачуваната тајна работилница е сместена новата изменета и надополнета поставка, со нови содржини кои ги пренесуваат фактите за едно историско време особено значајно за историјата на градот.

Оваа илегална работилницата била мошне скромно опремена со рѓосани делови на оружје: револвери, пушки, шмајзери и сл., но во неа се изработувале и боеви средства како конструкции на рачни бомби, пеколна машина, нагазни мини за железница и друго, кои „громогласните“ херои ги користеле во своите диверзантски акции.

Со новата изменета и надополнета поставка, чиј автор е Зоја Богдановска, виш кустос историчар, и изложувањето на деведесетина зачувани музејски експонати се будат сеќавањата за илегалната работилница што се користела за изработка на оружје за партизанските одреди со времето на Втората светска војна.

Посетителитете заинтересирани за Музејот

Разговаравме со Валентина Петровска, кустос историчар за периодот од НОВ (1941-1944) од Музејот на Град Скопје, одговорна за изложените предметите кои се дел од збирката од НОВ. Таа не информира дека постои интерес за Меморијалниот музеј на илегалните работилници за изработка на оружје во Скопје. Посетителите почнале да доаѓаат веднаш по отворањето и во текот на учебната година, а летово Музејот не работел. Досега имале околу 500 посетители. Влезот е слободен, а посетителите се главно ученици од основните и средни училишта, студенти, има и странци кои ги посетувале околните музеи, а потоа и овој музеј. Ни појасни дека заинтересираните посетители треба да бидат во група, да се јават во Музејот на Град Скопје, а таа потоа се договара со нив за термин, кога им одговара.

- Кога се отвори Музејот прво ги информиравме средните училиштата и организирано, преку професорите по историја, ни доаѓаа ученици. До јуни не посетија неколку училишта и генерално има интерес. Во Музејот можат да доѓаат ученици од основните, средните училишта, деца од претшколска возраст за кои се прилагодува програмата. Есенва очекуваме посети од сите нив, вели Петровска.

Според неа, старите скопјани и оние кои претходно го посетиле Музејот, кога прочитале дека повторно е отворен, доаѓаат и имаат коментари, пофалби дека сега е подобро. 

- Има луѓе кои го посетиле Музејот бидејќи беше отворен во 1982 година и функционираше до пред четири години. Потоа требаше да се реновира просторот, да се обнови поставката, да се модернизира. Поради реновирање и осовременување на музејската поставка, Музејот беше затворен и на 4 јануари го отворивме. Тоа е една приказна која се случува во историски период, во НОВ. Интересно е за посетителите тоа што Музејот е во оригинален и автентичен простор. Има ексопонати кои се поврзани со илегалната работилница, која функционирала во тој период. Во оригинален и автентичен простор е и подрумскиот дел, и покрај тоа што е тешко за одржување таков Музеј, во такви услови, вели Петровска. Посочи дека посетителите сакаат да погледнат нешто од тој период на Скопје. 

Таа додаде дека во Музејот на Град Скопје постои Одделение за едукација и преку одредени тематски работилници се работи на едукација на децата.

- Музеите се создадени не само за да се види нешто, туку и да се научи, смета Петровска. Додаде дека поради недостиг на кадар, наскоро се очекува да биде вработен водич кој ќе работи во Музејот.

Алатките во работилницата 

Посетителите можат да погледнат оригинални предмети кои Серафим Видовски ги има подарено, а дел продадено на Музејот на Град Скопје за потребите на оваа работилница. Тоа се 96 предмети, електромеханичкарски алати, кои ги користеле работниците за поправка на оружјето. Од рачен алат има клешти, моторцангли, шрафцигери, разни видови клучеви – обични и машински, турпии, рачна електрична бор-машина... Од статичен алат има стабилна електрична бор-машина, електрично точило, електричен апарат за заварување, волтметар, амперметар..., се она што се користи во една електромеханичарска работилница.

Во Музејот се поставени телевизири на кои се прикажува целатата приказна, историјата на Град Скопје за време на НОВ. Има и таблети до секој експонат, со слика и опис на предметот. Поставени се витрини каде се изложени предметите кои биле изработени токму во работилницата на Серафим Видовски, но и од останатите работилници. Има и предмети од НОВ, кои не се поврзани со работилницата, но се од тој период, како ранец, торбичка за куршуми што ја носеле партизнаите.

Во Скопје постоели и други илегални работилници за оружје во кои често се доработувале оружја за кои немало алат во работилницата на Видовски. Тоа биле работилниците на Бедрих Нолч Белка, Антон Паскалов, Богољуб Димитријевиќ, браќата Поповиќ, Стојан Лаврин, работилницата во импровизираната барака во лозјето на Мато Матовски во Козле и други.

На Скопје му недостигаше Меморијалниот музеј на илегалните работилници за изработка на оружје во Скопје за време на НОВ (1941-1944), чии содржини ги пренесуваат фактите за едно време особено значајно за историјата на градот Скопје во 40-тите години на 20 век. /МИА.

Сообраќајот по влажни коловози, можни одрони низ котлините и клисурите

Сообраќајот на државните патишта се одвива по влажни коловози.

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен. На граничните премини од македонска страна, нема подолги задржувања за влез и излез од државата.

Поради одрони, сообраќајот на регионалниот пат Делчево – Каменица се одвива по една сообраќајна лента. Се преземаат мерки за рсчистување на коловозот.

АМСМ препорачува прилагодена брзина на движење, почитување на поставената сообраќајна сигнализација и внимателно управување со возилата, особено на патиштата низ котлините, речните долини и клисурите, каде има можност од појава на одрони. Ова посебно се однесува за делниците Катланово – Велес, Маврово – Дебар – Струга, Виница – Берово и Кочани – Делчево. 

По првото пријавување во средните училишта се запишани 11.826 ученици

Министерство за образование соопшти дека по првото пријавување во средните училишта се запишале 11.826 ученици од кои 9.061 за настава на македонски јазик, 2.604 на албански, 130 ученици на турски јазик и 31 повторувач.

Вкупно се пријавиле 16.676 ученици од кои 11.636 за настава на македонски јазик, 4.707 за настава на албански, 302 ученика за настава на турски јазик и 31 повторувач.

МИА во целост го објавува соопштението на МОН за бројот на запишаните ученици.

Од доставените прегледи на јавните средни училишта за бројот на пријавени и запишани ученици во првото пријавување, како и бројот на слободни места за второто пријавување (24 и 25 јуни 2019 година) добиени се следните податоци:

Според видот на образованието, во првото пријавување запишани се вкупно:

4 464 ученици во гимназиско образование од кои:

3 415 ученици на македонски наставен јазик,

967 ученици на албански наставен јазик,

82 ученици на турски наставен јазик.

7.000 ученици во стручно образование од кои:

5 312 ученици на македонски наставен јазик,

1 609 ученици на албански наставен јазик,

48 ученици на турски наставен јазик и

31 повторувач.

242 ученици во Спортска академија од кои:

231 ученик на македонски наставен јазик,

11 ученици на албански наставен јазик.

120 ученици во спортска гимназија од кои:

103 ученици на македонски наставен јазик,

17 ученици на албански наставен јазик.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за гимназиско образование во:

– СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито" – Битола; СУГС „Раде Јовчевски Корчагин" – Град Скопје, СУГС Гимназија „Никола Карев" – Град Скопје и во СУГС „Георги Димитров" – Град Скопје.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за здравствена струка во:

– ОСМУ „Д-р Јован Калаузи" – Битола, за образовниот профил медицинска сестра во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Димитрија Чуповски" – Велес за образовниот профил медицинска сестра во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ„Наце Буѓони" – Куманово за образовниот профил медицинска сестра во паралелките на албански наставен јазик; СОСУ „Св. Кирил и Методиј" – Охрид за образовниот профил медицинска сестра во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Ѓорче Петров" – Прилеп за образовниот профил: медицинска сестра, фармацевтски техничар и гинеколошко – акушерска сестра во паралелките на македонски наставен јазик; СУГС „Д-р Панче Караѓозов" – Град Скопје, медицинска сестра на албански наставен јазик, забен техничар на македонски и

албански наставен јазик, фармацевтски техничар на македонски и албански наставен јазик, медицински лабораториски техничар на македонски наставен јазик и физиотерапевтски техничар на македонски јазик; СУГС „Марија Склодовска Кири" – Град Скопје медицински лабораториски техничар на албански наставен јазик; СОУ „Нико Нестор" – Струга за образовниот профил медицинска сестра во паралелките на албански наставен јазик; СОУ „Димитар Влахов" – Струмица, за образовните профили фармацевтски техничар и физиотерапевтски техничар во паралелките на македонски наставен јазик; СОМУ „Никола Штејн" – Тетово, за образовниот профил болничар-негувател на албански наставен јазик; СОУ „Јане Сандански" – Штип, за образовниот профил медицинска сестра на македонски наставен јазик.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за економско – правна и трговска струка во:

– СУГС „Цветан Димов" – Скопје, за образовниот профил продавач – референт за продажни услуги во паралелките на албански наставен јазик;

Конкурсот за запишување ученици е завршен за угостителско – туристичка струка во:

– СОУ „Коле Нехтенин" – Штип, за образовните профили келнер – готвач во паралелките на македонски наставен јазик и во СОУ „Коле Неделковски" – Велес за образовните профили келнер – готвач во паралелките на македонски наставен јазик.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за лични услуги во:

– СУГС „Димитар Влахов" – Скопје, за образовниот профил фризер во паралелките на албански наставен јазик и во СОМУ „Никола Штејн" – Тетово, за образовниот профил техничар за козметичка нега и убавина во паралелките на албански наставен јазик.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за електротехничка струка во:

– СОУ „Ѓорѓи Наумов" – Битола за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Ѓошо Викентиев" – Кочани за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Ристе Ристески Ричко" – Прилеп за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Нико Нестор" – Струга за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик; СОУ „Никола Карев" – Струмица за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик, СОУ „Коле Нехтенин" – Штип, за образовниот профил електротехничар за компјутерска техника и автоматика во паралелките на македонски наставен јазик, во СОУ „Илинден" – Илинден за цела електротехничка струка.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за машинска струка во:

– СОУ „Никола Карев" – Струмица за образовниот профил машински техничар за моторни возила во паралелките на македонски наставен јазик.

Конкурсот за запишување ученици е завршен за Хемиско – технолошка струка во:

-СУГС „Марија Склодовска Кири" – Град Скопје техничар за заштита на животната средина и прехранбен техничар на албански наставен јазик.

Слободни места за второто пријавување има за вкупно 23 410 ученици од кои:

· 15 118 слободно место за настава на македонски наставен јазик,

· 7 416 слободни места за настава на албански наставен јазик,

· 788 слободни места за настава на турски наставен јазик,

· 34 слободни места на српски наставен јазик и

· 54 слободни места за повторувачи.

Слободни места по вид на образование за второ пријавување има:

во гимназиско образование 5 983 слободни места од кои:

3 428 за ученици на македонски наставен јазик,

2 189 за ученици на албански наставен јазик,

326 за ученици на турски наставен јазик,

34 за ученици на српски наставен јазик и

6 за повторувачи.

во стручно образование 17 275 слободни места од кои:

11 589 за ученици на македонски наставен јазик,

5 176 за ученици на албански наставен јазик,

462 за ученици на турски наставен јазик и

48 за повторувачи.

Пријавувањето и запишувањето на учениците се врши во еден уписен рок со три пријавувања, две во јуни и едно во јули. Првото пријавување и запишување на учениците се реализираше вчера и завчера, на 17 и 18 јуни, а второто пријавување и запишување ќе се врши на 24 и 25 јуни. Резултатите од запишувањето и слободните места ќе се објават на 26 јуни 2019 година.

Квалификациското тестирање ќе се реализира на 21 јуни 2019 година во СУГС Гимназија „Орце Николов" во Скопје (за гимназиско образование на македонски наставен јазик) , во СУГС „Д-р Панче Караѓозов" – Град Скопје (за стручно образование- здравствена струка за образовниот профил медицинска сестра на македонски наставен јазик), во СОУ „Димитар Влахов" – Струмица (за стручно образование- здравствена струка за образовниот профил медицинска сестра на македонски наставен јазик) и во средните училишта во кои се реализираат наставни планови и наставни програми за уметничко образование. Училиштата во кои ќе се реализира квалификационо тестирање, конечните ранг листи ќе ги објават на 21 јуни 2019 година.

По објавување на ранг листите со резултатите од запишувањето, учениците кои не се запишани во училиштето, задолжително ја подигнуваат целокупната доставена документација во рок од 48 часа, а училиштата имаат обврска да ја вратат целокупната документација на учениците во рок од 48 часа.

Училиштата за второто пријавување, можат да го намалат утврдениот број на минимум поени дадени во Конкурсот најмногу до 10 поени, освен за гимназиско образование, економско – правна и трговска струка и здравствена струка.

Училиштата се должни со интерен оглас за второто пријавување, односно третото пријавување да го истакнат утврдениот минимум поени со кои е можно учениците да конкурираат за запишување во определен план и програма. Објавувањето на минимумот поени треба да се изврши на 21 јуни 2019 година за второто пријавување.

Намалување на поените нема да има во гимназиско образование, економско – правна и трговска струка и здравствена струка.

За целосен опфат на сите ученици кои завршија основно образование во учебната 2018/2019 година со Конкурсот за запишување ученици во јавните средни училишта за учебната 2019/2020 година се обезбедени вкупно 35.690 ученички места од кои 24.581 на македонски наставен јазик, 10.123 на албански наставен јазик, 952 на турски наставен јазик и 34 на српски наставен јазик, соопшти МОН. 

Утре почнува самитот на ЕУ: Гаранција за преговори или студен туш ?

Македонија и дефинитивно летово останува без датум за преговори, битката сега е да се осигура дека би го добила есенва.

По вчерашните заклучоци на Советот на министрите во кои се предлага ЕУ да се наврати на прашањето најдоцна до октомври, конечниот збор ќе го имаат лидерите на земјите членки на самитот утре и заутре.. Во Брисел е Александар Видиновски.

притисни ентер